Deel:

|


Wie had de eerste auto in Schalkwijk?

Voor het project Schalkwijk in Woord en Beeld, dat in samenwerking is met de Dorpscanon van het Kromme Rijngebied, zoekt het verhalen en foto's uit Schalkwijk Toen en Nu. 

De bakermat van het automobilisme in ons land is Nijmegen. In deze oude Keizerstad heeft de wieg gestaan van het eerste mechanische voertuig, dat zich over de gewone weg kon voortbewegen.

De "Noviomagnum", zoals zijn uitvinder P. van Rijn het voertuig noemde, werd door stoom voortgedreven en werd in 1888 door hem geconstrueerd. Hij was een geweermaker van de schutterij in Nijmegen. Erg veel snelheid had het voertuig niet, en de verlichting bestond uit een kaarslantaarn.  

In Schalkwijk reisde men tot 1851 voornamelijk met de trekschuit naar Utrecht, als je die afstand niet wilde lopen. Per 1 november van dat jaar kon men dagelijks mee met de diligence van Van Gend en Loos. De spoorwegen namen het personen vervoer over op 1 november 1868 en vanaf 1932 werd de autobus naar Utrecht geïntroduceerd. Schalkwijk was het begin en eindpunt van deze busdienst via Houten op Utrecht.

De Duitser Ing. Carel Benz bouwde de eerste automobiel in 1885 in zijn fabriek in Mannheim. Der Wagen ohne Pferde! De heer M.W. Aertnijs uit Nijmegen importeerde de eerste auto als verkoop-object in Nederland en kwam rijdend vanuit Mannheim de 2de zondag van september 1897 Nijmegen binnen. Dit was de Velocipède, een eenvoudige tweezitter. Later kwamen er ook meer comfortabele modellen bij, met en zonder overkapping.

Schalkwijk

Terug naar Schalkwijk. In 1870 volgde dokter Willem Nuijens de huisarts Dr. Willem Backer (1816-1870) op. Hij nam zijn intrek in huize "Rustenburg", het latere gemeente huis aan de Provinciale weg, maar liet in 1892 een woning met praktijkruimte voor zichzelf bouwen, villa Nuijens. De windwijzer op het dak kreeg de letter N niet van Noord maar van Nuijens! Hem werd een toelage van 200 gulden per jaar toegekend, mits hij de schutters en de behoeftigen behandelde.  

Hij bezocht zijn patiënten met de koets. Een foto van Dr. Nuijens in zijn koets hebben we niet. Wel een foto uit 1904 met van links naar rechts zijn dochters Naatje, Kee en Annabel. Hij bezat naast deze koets ook nog een Tilbury en een gesloten koets en had hiervoor nog vier paarden.

Zou dokter Nuijens een auto gekocht hebben en daarmee de eerste automobiel bezitter van Schalkwijk zijn geweest? Of was het misschien zijn opvolger Dr. Lucas A. Veeger?

Driewieler of motor

Dr. Veeger volgde dokter Nuijens op in 1907 op. Hij bezat een driewieler auto, maar dat beviel niet zo goed, dus schafte hij een motor aan. Daarmee bezocht hij zijn patiënten in de hele omgeving, want zijn praktijk was erg groot, Schalkwijk, Culemborg, Houten, Werkhoven en Cothen. Van dokter Veeger en zijn vrouw hebben we wel een foto. Het was ook dokter Veeger die in 1922 de plaatselijke afdeling van het Wit-Gele Kruis oprichtte, de eerste R.K. vereniging van deze aard ten noorden van de grote rivieren. Ook zijn vrouw hielp mee in de praktijk. Zo geeft zij voedingsadvies aan Schalkwijkse gezinnen die in 1920 “uitgeputte Weensche kinderen” opvangen.

Maar misschien was geen van beide de eerste auto bezitter in Schalkwijk? Maar wie dan wel?

Datering

Jaar: 1907

Locatie

Schalkwijk

Colofon

Auteur: Nelleke Bogaard

Bronnen:

1] P.M. Heijmink Liesert: 'Schalkwijk, de geschiedenis van een Stichts dorp' 

2] M.W. Aertneijs 'Hoe de auto in ons land kwam' en mondelinge informatie van Wim van den Heuvel.

Foto's: Collectie Wim van den Heuvel

Uit: Nieuws over Oud (blad van het museum van Schalkwijk en Tull en ’t Waal)

Hoofdfoto: Villa Nuijens 1912, Provincialeweg 11, coll. Christ Essens

Foto's: Christ Essens


Referenties

[1] Museum Dijkmagazijn De Heul Schalkwijk
[2] Nieuws over Oud (Schalkwijk)
[3] Het eiland van Schalkwijk
[4] De Nederlandse Spoorwegen (geschiedenis)
[5] Trekschuit
[6] Diligence van Gend en Loos Openlucht museum

© Tekst: Schalkwijk - © Foto voorblad: Villa Nuijens 1912 Schalkwijk, coll. Christ Essens

Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
©: Villa Nuijens 1912 Schalkwijk, coll. Christ Essens
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
Station Schalkwijk 1934 (©: Oud Schalkwijk)
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
Bus en chauffeur v.d. Werf uit Tull en 't Waal (©: Peter Sprangen)
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
Naatje, Kee en Annabel Nuijens 1904 (©: Coll. Wim van den Heuvel)
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
Dhr. en mw. Veeger Molenaar (©: Coll. Wim van den Heuvel)
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
Villa Nuijens, Provincialeweg 11 Schalkwijk (©: Christ Essens)
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
Windvaan N van Nuijens, villa Nuijens (©: Christ Essens)
Wie had de eerste auto in Schalkwijk?
(©: Meike de Vries)


Reageren

Via onderstaand formulier kunt u een reactie achterlaten voor de auteur van het item. (Meike de Vries)