Deel:

|


Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837

Onlangs zijn twee unieke oude kaarten opgedoken waarop het landgoed De Nienhoff staat weergegeven zoals dat er in 1832 en 1837 uitzag. Op deze kaarten, die zijn opgetekend door Jhr. Jan Everard de Pesters, is te zien dat niet alleen het huidige wandelgebied onderdeel uitmaakte van het grondbezit van deze rijke familie, maar dat ook Cattenbroeck, het gebied tussen Bunnik en Zeist, hierbij hoorde.

De vroegste vermelding van de Niënhoff, dateert uit de 12e eeuw toen het vermeld werd als een “uithof”, dat wil zeggen een agrarisch bedrijf, behorend bij het klooster Oostbroek. De Niënhoff betekent een nieuw hof, dat door het klooster werd gesticht aan de zuidzijde van een Rijn-meander. Wanneer deze nieuwe uithof precies is gesticht, is niet bekend. Wel weten we uit oude bronnen dat de uithof De Niënhoff gesticht is op een nog oudere ontginning dan de ontginning Cattenbroeck, de Rumpst in Bunnik.(1)

Het klooster ging ten onder door de Hervorming en de boerderij wisselde door overerving en verkoop vele malen van eigenaar, maar zijn naam heeft het gebied altijd behouden. In de Franse tijd, dus in de late 17e eeuw, wordt geschreven over ‘huyzinge en hofstede’ van de Nieuwen hof die zwaar beschadigd waren. Rond die tijd kwam het landgoed Niënhoff in bezit van de familie (De) Pesters, die er tot in de 20e eeuw zou wonen.

De familie De Pesters was een invloedrijke familie waarvan de leden een belangrijke rol spelen in landsbestuur en het bestuur van de Provincie en de stad Utrecht. De belangrijkste telg van deze familie was Willem Nicolaas de Pesters, heer van Cattenbroeck en Papendorp (1754 Den Haag-1831 Utrecht), raad van de stad Utrecht, lid van de Tweede en eerste Kamer der Staten-Generaal. Deze Willem Nicolaas de Pesters bewoonde met een kinderrijk gezin het landhuis De Niënhof aan de Grotelaan in Bunnik.

Jhr. Jan Everard de Pesters, zoon van Willem Nicolaas, heeft in 1837 twee kaarten gemaakt om een overzicht te verkrijgen van de familiebezittingen. Deze twee kaarten zijn onlangs teruggevonden en geschonken aan het Regionaal Archief Utrecht Zuid. 

De tekst op de voorzijde van één van de kaarten luidt: “Plan van de Buitenplaats De Niënhoff, van de Hofsteden de Nienhoff, de Brakel en verdere landerijen gelegen onder de Gemeente van Bunnik, Opgeteekend door J.E. Pesters, 1837.” Deze kaart (afb 1) laat onder meer de oorspronkelijke inrichting van de tuin zien, zoals ontworpen door de tuinarchitect Leonard Springer die door heel Nederland het ontwerp van stadsparken en buitenplaatsen op zijn naam heeft staan.

De tweede kaart heeft ook op de voorzijde als beschrijving: “Plan van twee hofsteden en verdere landerijen gelegen op het Zeister oever en in de Lage grond onder de gemeente van Zeist. Opgetekend door J.E. Pesters 1832.“. Deze kaart (afb 2) toont het hele landgoed waaronder dus ook “de Lage Grond”, het meer noordelijk gelegen deel van het landgoed dat helemaal tot aan het huidige Zeist-Couwenhoven liep. 

Een halve eeuw na Jhr. Jan Everard, kwam in 1882 het landgoed in bezit van Jkvr. Coenradina de Pesters. Haar echtgenoot baron Gijsbert van Hardenbroek liet in 1892-94 een nieuw landhuis bouwen, waarbij een door L.A. Springer ontworpen tuin in Engelse landschapsstijl met slingervijver aangelegd werd. Het oude achttiende-eeuwse landhuis aan de Grotelaan werd verbouwd tot koetsierswoning.  Dit gebouw zou tegen het eind van de 20ste eeuw worden gerestaureerd en uitgebreid tot informatiecentrum van Het Utrechts Landschap. 

Nadat baron Gijsbert Van Hardenbroek zijn echtgenote in 1923 verongelukte, verkocht van Hardenbroek zijn bezittingen in Bunnik aan Frans de Wetstein Pfister, eigenaar van Heidestein, en verhuisde naar Driebergen. Naar verluidt was het landhuis niet erg comfortabel en niet voorzien van elektriciteit, maar er moest wel jaarlijks een hoge belasting voor betaald worden. Na de dood van de Wetstein Pfister liet zijn dochter in 1927 het gebouw daarom slopen.(2) De restanten van het kasteel werden hergebruikt voor woningen in de Maatschapslaan in Bunnik. Een vensterbank van het kasteel is nog steeds te bekijken in één van de woningen daar. Ook in die tijd werd er dus al aan circulaire economie gedaan.

In 1978 is het landgoed aangekocht door het Utrechts Landschap. Sinds eind jaren 90 heeft het landgoed De Niënhoff de status van “Aardkundig Monument” vanwege de oude meanders van de Rijn die het gebied gevormd hebben en die deels weer zichtbaar zijn gemaakt.

Datering

Jaar: 1837

Locatie

Bunnik

Colofon

Referenties: Saskia van Ginkel, Bunnik - geschiedenis en architectuur, Zeist, 1989

[1] Henk Blok

[2] D. Hamer, september 1985, tijdschrift Oud Utrecht

Afbeeldingen: RAZU, Regionaal Archief Zuid Utrecht

Afbeelding: Eén van de drie koopaktes, 1680 - 1870 van de familie De Pesters. Bewoners landgoed De Niënhoff vanaf 1685 tot 1923 in Bunnik.


Referenties

[1] Regionaal Archief Zuid Utrecht

© Tekst: Meike de Vries (Bunnik) - © Foto voorblad: Kasteel De Niënhof 1892-1928 Henk Blok (Bunnik)

Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
©: Kasteel De Niënhof 1892-1928 Henk Blok (Bunnik)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Landgoed De Niënhof, Bunnik Kaart uit 1837, opgetekend door Jhr. J.E. de Pesters (©: RAZU)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Achterzijde kaart De Niënhof 1837 (©: RAZU)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Voorzijde kaart De Niënhof (©: RAZU)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Landgoed De Niënhof, Bunnik Kaart uit 1832, opgetekend door Jhr. J.E. de Pesters (©: RAZU)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Voorzijde Kaart De Niënhof (©: RAZU)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Koopakte familie De Pesters (©: Jean De Greeff)
Landgoed de Niënhoff in Bunnik op kaarten uit 1832 en 1837
Erika Hokke, dir. RAZU, Henk Blok (©: Meike de Vries)


Reageren

Via onderstaand formulier kunt u een reactie achterlaten voor de auteur van het item. (Dorpscanon Krommerijngebied)