Deel:


Boerderij de Prins

Boerderij De Prins staat op de hoek van de Achterdijk en de Provincialeweg in Vechten. We kennen deze boerderij nu als restaurant Vroeg met een heerlijke bakkerij in het midden van de boerderij. Deze boerderij is een monumentale dwarshuisboerderij uit de 17e eeuw. Samen met Hofstede Wiltenburg, gelegen aan de overkant aan de Provincialeweg, is de boerderij een belangrijk restant van de laat- 17e eeuwse bebouwing van het buurtschap Vechten. De boerderij is rond 1674 gebouwd op de fundamenten van de boerderij die door de Franse troepen in 1672 mogelijk was verwoest. Daarna, net als andere boerderijen aan doorgaande routes, heeft ook deze boerderij dienst gedaan als herberg. De naam de Prins herinnert aan een bezoek van Prins Willem III van Oranje aan de herberg. Daarvóór droeg de herberg de naam ‘Rijsoort’, maar toen de prins hier eenmaal had geslapen werd dit ‘De Prins’. 

Voordat deze boerderij tot horeca en winkel Vroeg werd getransformeerd, woonde hier de familie van Oostrom als laatste boer op boerderij de Prins.

De familie van Oostrom

Ria van Oostrom: Mijn man, Antoon van Oostrom, [1939 - 2011], heeft het met de beslissing om de familieboerderij te moeten verkopen eerst moeilijk gehad. De  boerderij ligt aan de Provinciale weg, en op den duur ongunstig door de toenemende verkeersdrukte. Wanneer de verbreding van de snelweg plaats vindt in 1995 raken we steeds meer land kwijt. We besluiten te verhuizen naar het huis ernaast. Antoon hakt dan de knoop door de boerderij te verkopen. We zien het verbouwd worden naar een prachtig restaurant. Hij heeft er dan helemaal vrede mee. We hebben samen nog een half jaar van dit restaurant kunnen genieten. Hij is 71 jaar geworden. Als ik ga wandelen loop ik altijd terug via de boerderij, nu Restaurant Vroeg. Een serveerster vroeg mij laatst, ‘Ria, vind jij het niet moeilijk? Nee hoor, zei ik, want ik geniet van de gedachte dat het toch nog een beetje van ons is, wetende dat Anton trots was op de boerderij en nu op dit restaurant Vroeg! 

‘Een boerderij heeft in mijn leven altijd een belangrijke rol gespeeld’  

Ik ben Ria van Oostrom van der Horst. In 1941 ben ik geboren op de boerderij in Cothen als oudste van de 10 kinderen. Ik sloeg de kleuterschool over, en tijdens het eerste schooljaar werd ik achterop de fiets naar school gebracht. Een paar jaar later gingen wij met meerdere kinderen lopend naar school. Dit was drie kwartier lopen. Uit school moesten wij als kinderen allemaal klusjes doen op de boerderij. In de zomer zag je dan ook het verschil tussen de kinderen van de boerderij en zij uit het dorp; wij waren bruin, de andere kinderen niet. Dat vonden wij wel eens moeilijk. In de winter, als de wegen glad waren, kwam mijn opa met het paard en de arreslee ons van school ophalen. Het paard had onder de hoefijzers scherpe punten voor grip op de weg en een mooi tuig om met koperen bellen. Zo kon je hem van verre aan horen komen. Mijn opa trakteerde ons dan met véél rondjes door het dorp, en hadden we als kinderen altijd plezier! Ik ben daarna naar de huishoudschool en de modevakschool in Bunnik gegaan. Mijn moeder moedigde mij aan met de woorden: ‘jij moet studeren!’ Deze naaischool van de zusters was destijds gevestigd op de eerste verdieping van een huis van de Jozef-stichting, Huize Agatha, een nonnenklooster. Het stond op de plaats van het huidige Bunninchem in Bunnik aan de Provinciale weg. Maar ik kon het helaas niet afmaken, want mijn moeder overleed toen ik 15 jaar was en in zo’n situatie kom je gewoon naar huis en zorgde je als oudste voor je broers en zussen.   

Antoon van Oostrom leerde ik kennen als broer van een vriendin. We kregen verkering. Hij was de oudste zoon en woonde op de boerderij de Prins. Ik deed ondertussen de boerinnen leergang want van een boerin wordt verwacht dat zij mee helpt op de boerderij en kwam met mijn eerste diploma thuis. Na een paar jaar trouwen Antoon en ik, ik was toen 23 jaar en kregen drie kinderen. Liesbeth, Gerard en Wim. Ik noem ze altijd onze prinsen en prinses van de Prins! 

Een meisje trouwt meest ook in de familie. In de familie trouwen betekent dat ik ook met Antoon zijn moeder en zusje onder één dak kwam te wonen. Anderhalf jaar later trouwt mijn schoonzusje. Mijn schoonmoeder heeft tot haar dood in 1975 bij ons gewoond. Vanaf ons huwelijk is de boerderij dus dubbel bewoond geweest, waarbij de kaaskamer rechts verbouwd werd tot woonkamer en keuken en er een tweede voordeur en raam kwam in de rechter zijgevel. Je ziet het nu als de plaats waar je ijs en friet kunt kopen. Op het erf van de Prins kun je de twee vee schuren uit de 19e eeuw nog zien en was er een 20e eeuwse hooiberg, die drie voorgangers heeft vervangen. De boerderij heeft dan ook jarenlang een agrarische bestemming gehad. We hadden 30 koeien, kippen, 300 schapen, en wat fruitbomen om te verzorgen. De deur van de boerderij de Prins stond altijd open; zo hebben we onze Boerenbond feesten en de Carnavals- en  Muziekvereniging Victoria in het Achterhuis op bezoek gehad.

Mijn man heeft het pand altijd als zodanig altijd willen onderhouden en opknappen. Maar de eigenaar, baron Rijckevorsel, heeft dit tegengehouden. Wij zijn door hen een keer uitgenodigd op het ‘Slotje’ in Neerbosch bij Nijmegen, en zij zijn ook aanwezig geweest op ons huwelijk. 

Uiteindelijk, in 1980, kopen we de boerderij en kunnen we, met hulp van de gemeente Bunnik, de buitenkant prachtig laten herstellen. Tot onze verrassing komen we bij het bikken van de gepleisterde buitenkant van de boerderij zwartgeblakerde stenen tegen en een dichtgemetselde deur. Henk Reinders komt samen met de heer Bangma langs. 

Daarna gaan de zwartgeblakerde stenen spreken! 

Henk Reinders: Dat de zwart geblakerde stenen tevoorschijn zijn gekomen bij de restauratie aan de boerderij is een teken dat de Fransen ook hier hebben huisgehouden, al staat dit nergens in de archieven zo genoemd. Wel weten we dat deze boerderij daarna een aantal jaren leeg heeft gestaan. Uit de archieven blijkt namelijk dat niemand van de bewoners op deze boerderij van 1672 tot 1675 een belastingaanslag heeft gekregen. In 1675 komt er weer leven tevoorschijn. De erfgenamen van Dirck Kip hebben Rijsoort opnieuw opgebouwd, en in 1677 werd het Utrechtse Pesthuis eigenaar van de herberg. 

De boerderij ontleende zijn naam aan Prins Willem III (1650-1702). Zijne Hoogheid had een aantal buitenhuizen ( Het Loo, Soestdijk) waar hij graag ging jagen. Maar af en toe moest hij naar Den Haag voor staatszaken. En omdat hij wel eens wat van zijn eigen land wilde zien, koos hij daarvoor iedere keer een andere weg. Zo gebeurde het op een dag dat hij door Vechten kwam en daar in de plaatselijke herberg bleef slapen. Dit moet na 1675 zijn geweest. Na zijn huwelijk met Mary (II) Stuart, in 1677, vertrok Willem evenwel naar Engeland. In 1695, na het overlijden van zijn vrouw, viel zijn keus op logies bij de herbergier Thonis Dirkse van Doorn. Op het moment dat Prins Willem was overleden in 1702 kwam er een uithangbord te hangen aan de gevel met daarop een afbeelding van de Prins.

Nadat de herbergier Thonis van Doorn was overleden, nam zijn zoon Gerrit de herberg over in 1710. Hij was Katholiek, dit weten we omdat hij voor het gerecht was getrouwd. Normaal was het in deze tijd om in de Hervormde kerk te trouwen. Het ging hem niet voor de wind. Het Pestgasthuis, als eigenaar, zette de herberg in de verkoop. In de advertentie stond: ‘huis en erf waer de Prins uythangt’, doelende op het uithangbord. De opkoper aan Tibben Hermansz. van Schayck uit Utrecht, die hier meer opkocht, verkocht de boerderij in 1713 aan Hendrik Gerritse van Segveld met de bepaling erbij dat de boerderij 35 jaar lang geen herberg mocht zijn! De reden daarvoor was dat hij aan de andere kant van de weg ook een huis in eigendom had en daar de tapperij heen wilde verplaatsen. Via Hendrik Gerritse van Segveld kwam de boerderij vervolgens in handen van de familie Van Tuyyll van Serooskerke. 

Kees Vernooy: In de landbouw was er in de 18e eeuw een toename van het bezit van boerderijen en land door rijke burgers, en dit hangt samen met de bloei van de handel in de 17e eeuw. Verschillende handelaren gaan in de Gouden Eeuw boerderijen en land als beleggingsobjecten aanschaffen. De boerenbevolking beschouwen ze daarbij als rechteloos. Ook zijn de boeren in de provincie Utrecht niet in de Staten vertegenwoordigd. De adel vertegenwoordigt daarin vanouds het platteland, maar kan moeilijk als een echte afgevaardigde van de boeren gezien worden. Pas in 1798 worden door de Franse bezetters in de positie van de boerenbevolking verbeteringen aangebracht. 

In 1748 mocht er weer een herberg worden gevestigd, maar er was toen blijkbaar niemand die daar belangstelling voor had. Gerrit Teunisz. van Doorn had zich er maar aan te houden dat hij vanaf 1714 geen herberg meer mocht houden. Het liep na de verplaatsing van de herberg snel slecht af met Gerrit Teunisz.. In 1716 moet hij het eerste stuk land dat hij van zijn vader had geërfd verkopen en een jaar later moest hij op een ander stuk hypotheek nemen. Hij raakte achter met de betaling van de belastingen en ging het ene gat met het andere stoppen. In 1719 had de schout geen zin om nog langer te wachten. Alles was verkocht en stond onder hypotheek en om de belastingen over 1717 en 1718 te betalen. Tegen beter weten in probeerde Gerrit Teunisz. het zinkende schip nog drijvend te houden. Hij verliet Rijsoort, dat daarna leeg kwam te staan (het was een slechte tijd) en vestigde zich in een keuter boerderijtje dat inmiddels zwaar onder de hypotheek zat. In 1721 moest er opnieuw een openbare verkoping volgen. Met achterlating van nog meer schulden verliet hij het dorp. Faillissement kende men niet, zodat een schuldenaar tot zijn dood achtervolgd werd door schuldeisers die beslag konden laten leggen op ieder bezit dat hij weer wist te vergaren. Openbare verkoping was niet verplicht, zodat een geldlener die als zekerheid hypotheek had laten vestigen, op het moment dat rente en aflossing niet betaald werden, het onroerend goed inpikte en waarschijnlijk de hypotheekakte feitelijk gebruikte als eigendomsbewijs. De eigenaar van De Prins had na 1721 moeite om de boerderij te verpachten. Overal gingen boeren failliet en in 1721 komen we in de belastinglijst een zekere Teunisz. tegen. Maar voor men er achter was hoe hij verder heette, was hij al weer vertrokken. 

Namen die voorkomen op de boerderij/herberg De Prins zijn: Dirck Kip, Gerrit Teunisz. Van Doorn, Jacob de Cruyff uit ’t Goy, Arie van Miltenburg, Jonker van Tuyll van Serooskerke, Jan Middelweert, Wijnand de Wit. Gijsbert Jerfaas Hasselman, Cornelis de Gier, Antonie van Oostrom.

 

Datering

Jaar: 1672

Locatie

Bunnik


Colofon

 

Interview: Ria van Oostrom, boerderij de Prins

Auteur: Meike de Vries

 

Boerderij de Prins. Historische Kring Tussen Rijn en Lek, 1995 nr. 3, auteur Henk Reinders

Boek: Het boerenbestaan in het kromme Rijngebied door de eeuwen heen. Kees Vernooy

 

Foto`s

Ria van Oostrom, familie album

Meike de Vries Juli 2021


Referenties

[1] Historische Kring Tussen Rijn en Lek, 1995 nr. 3
[2] Het Boerenbestaan in het Kromme Rijngebied door de eeuwen heen. Dr. Kees Vernooy

© Tekst: Meike de Vries - © Foto voorblad: Ria van Oostrom

Boerderij de Prins
©: Ria van Oostrom
Boerderij de Prins
Familie van Oostrom Boerderij de Prins: vlnr Mien van Rijn met Antoon, Riet, moeder Van Oostrom met Rika op schoot, vader Gart van Oostrom (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Familie van Oostrom Boerderij de Prins. Op de bok van de wagen Mien van Rijn (huIp) en Gart van Oostrom. (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Bruiloft Ria en Antoon van Oostrom met baron en barones van Rijckevorsel van Kessel. 1964 (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Antoon van Oostrom (1939 - 2011) (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Ria van Oostrom van der Horst (©: Meike de Vries [6 juli 2021])
Boerderij de Prins
(©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Antoon van Oostrom in de stal (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Gerard en Antoon van Oostrom (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Boerderij de Prins (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Frank van den Brink (©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
(©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
(©: Ria van Oostrom)
Boerderij de Prins
Restaurant VROEG (©: Meike de Vries [juli 2021])
Boerderij de Prins
Restaurant VROEG (©: Meike de Vries [juli 2021])
Boerderij de Prins
Restaurant VROEG (©: Meike de Vries [juli 2021])
Boerderij de Prins
Restaurant VROEG (©: Meike de Vries [juli 2021])

Reageren

Via onderstaand formulier kunt u een reactie achterlaten voor de auteur van het item. (Meike de Vries (Bunnik))